2026tik aurrera, Europako enpresek Karbonoaren Mugako Doikuntza Mekanismoaren (CBAM) pixkanakako ezarpenari aurre egin beharko diote; tresna hau Europar Batasunak ezarri du, karbono-ihesaren arriskuari aurre egiteko dauden mekanismoak ordezkatzeko eta EB-ren barruan zein kanpoan karbonoaren prezioa parekatzeko helburuarekin.
Bizkaiko enpresa-sarea araudi berrira egokitzen laguntzeko eta haren lehiakortasun jasangarria sustatzeko, BBK ESG Hub Cámarabilbao ekimenak – BBK Fundazioak eta Bilboko Merkataritza Ganberak bultzatua, Petronor-en laguntzarekin – jardunaldi hau antolatu du: ‘Karbonoaren Mugako Doikuntza Mekanismoa (CBAM) eta haren eragina euskal enpresetan’.
Mikel Arieta-Araunabeña Bilboko Merkataritza Ganberako idazkari nagusiak ongietorria eman die topaketako parte-hartzaileei, eta honako hau adierazi du: “Karbonoaren Mugako Doikuntza Mekanismoa erronka bat da, baina aldi berean aukera bat ere bada deskarbonizazioan aurrera egiten ari diren industria-enpresentzat; izan ere, tokiko eta inportatutako produktuak parekatzen ditu, araudi malguagoak dituzten herrialdeetara ihes egitea saihestuz”.
Ondoren, Miriam Bores Moreno Global Factor-eko EU ETS adituak hartu du hitza, eta araudiaren oinarriak, azken berrikuntzak, eragindako produktuak eta enpresa zein hornitzaileen betebeharrak azaldu ditu.
Jasangarritasunean adituak nabarmendu du CBAM ziurtagiriak entregatzeak eragin ekonomiko esanguratsua izango duela, emisio-eskubideen (EUA) prezioaren bilakaerarekin eta inportatutako produktuen karbono-intentsitatearekin estuki lotuta.
“Emisioei buruzko informazioaren kalitatea funtsezko faktorea izango da CBAM kostua minimizatzeko. Egiaztatutako daturik ezean, balio lehenetsiak aplikatzeak karga ekonomikoa nabarmen handitu dezake”, adierazi du.
CBAM-ek sustatzen du “karbono-aztarna txikiagoa duten eta ekoizpen-prozesuetan gardentasun handiagoa duten hornitzaileak hautatzea”. Boresek, gainera, aurreikuspen goiztiarra egitea gomendatu du: “Horri esker, CBAM ondasunak inportatzen dituzten enpresek araudi-betebeharrak bete ahal izango dituzte, arriskuak aurreikusi, kostuak optimizatu eta merkatuan lehiakortasuna mantendu”.
Jardunaldiak jarraitu du ‘Euskal enpresen benetako esperientziak CBAMen aurrean – eraginak eta jarduera-estrategiak’ mahai-inguruarekin, Miriam Bores Morenok moderatua. Bertan parte hartu dute Irache Pardo Villanueva, CIE Automotive-ko Finantza eta Diruzaintza zuzendaria eta Erosketa Korporatiboen arduraduna; Juan Sáenz de Buruaga, Voestalpine-ko Logistika eta Plangintza arduraduna; eta Nieves de Blas Reig, ITP Aero-ko jasangarritasuneko profesional seniorra.
Irache Pardok adierazi du CBAMek ez diola laguntzen automobilgintza bezalako sektoreen lehiakortasunari, “baina, beti bezala, horri aurre egiteko gai izango gara”. Bere ustez, enpresa gisa prestatzeaz gain, “ahalegin handia egin behar dugu hornitzaileekin, haiei laguntzen eta formaltzen saiatzeko”.
Sáenz de Buruagak, bere aldetik, adierazi du Voestalpinek, trenbide-desbideraketetan espezializatuak, daukan merkatua batez ere tokikoa eta europarra dela, edo, bestela, eragiketa triangeluarrak egiten dituztela, adibidez, Indiatik edo Txinatik erosketak egin eta helmuga Hego Amerika izanik. “Horregatik, CBAMetik kanpo geratzen dira, nahiz eta gainerako transakzioetarako eta etor daitekeenari begira prestatzen ari garen”.
Nieves de Blasek azaldu du ITP-k Europatik kanpo presentzia duela hegazkin-motorren osagaiekin, eta CBAMek hiru ikuspegitatik eragiten diela: “Erosketa sailari, aduana arloari eta jasangarritasunari. Azken hau, bezeroek araudi honi buruz galdetzen digutelako, eta hortik ematen diegu erantzuna”.
Hiru ordezkariek bat egin dute adieraztean deskarbonizatzeko inbertsioak handiak direla, “baina merkatuak ez du bere gain hartzen deskarbonizazio horren kostua, eta horrek azken produktuan eragiten du”.
Mahai-inguruan nabarmendu dute gaur egun, deskarbonizazio-planik ez badago, ez dela jada eskaintzen jarraitzeko lehen iragazkia gainditzen, eta bat datoz enpresek CBAMean zuzendaritza-talde osoa inplikatu behar dutela, finantza arlotik hasita, araudiak zuzenean zein zeharka eragiten baitie.
CBAMen zuzeneko ondorioak ezagunak dira, baina zeharkakoak oraindik kalkulaezinak dira. Horietako batzuk, CIE Automotiveko ordezkariak adierazi bezala, honako hauek dira: kostuen inflazio kateatua, hornidura-katea birdiseinatzea inportazioak murrizten saiatzeko, hornitzaile hurbilagoak bilatzea, karbonoa erosketa-irizpide gisa kontuan hartzea, datuen eta gardentasunaren presioa, produktuen diseinuaren eragina, ospe-arriskua eta kontratuen konplexutasuna; horrek beharrezko egiten du enpresako sail juridikoak ere gai hauetan inplikatzea.
Jardunaldiaren itxiera Juan L. Diego Casalsen eskutik etorri da, Petronoreko Negozio Garapeneko eta Harreman Instituzionaletako zuzendaria. Enpresak deskarbonizazioari laguntzeko dituen proiektu batzuk berrikusi ditu, hala nola erregai sintetikoen planta. “Gure konpromisoa 2050erako zero emisio garbiak lortzea da; horretarako, 1.600 milioi euro inbertituko ditugu”.
Petronor-ek jada CO2 hartzen du berrerabiltzeko, eta petrolioaren ordez hondakinetatik eta olio birziklatutik sortutako gasolioa eta gasolina merkaturatzen ditu. “Erregai hauek zertxobait garestiagoak dira, eta jendeak ez du horregatik ordaindu nahi; biztanleria ez da aldaketa teknologiko honekin prezioagatik bat etortzen. Horri gehitu behar zaio gasolina horrek hidrokarburoen zergan berdin-berdin ordaintzen duela”, hausnartu du. “Horregatik, uste dut enpresek laguntza behar dugula lehiakorragoak izateko”, amaitu du.
